OPATRUNKI - JAK I Z CZEGO?
sie 31, 2018 Standard

Czym jest opatrunek? Na to pytanie potrafi odpowiedzieć nawet dziecko w przedszkolu. Oczywiście w sposób najbardziej ogólny, czyli: „coś, co się przykłada na skaleczenie”. Czy to już wszystko? Z pewnością nie… Ale wiedza większości dorosłych osób niestety na tym się kończy. Tymczasem o opatrunkach warto wiedzieć więcej, nawet w celach domowego zastosowania. 

Rola opatrunku

Opatrunki w przeróżnej postaci towarzyszą człowiekowi od zawsze. I nie ma w tym żadnej przesady, gdyż nawet zwierzęta potrafią wykorzystywać liście leczniczych roślin do okładania ran, co zaobserwowano m.in. u naczelnych, a także u niektórych gryzoni. Podstawową i najpowszechniej rozumianą rolą opatrunku jest zabezpieczenie rany. Opatrunek bowiem ma za zadanie:

  • zatamować upływ krwi;
  • zapobiec zakażeniu;
  • chronić uszkodzone miejsce przed dalszymi urazami;
  • usztywniać miejsce skaleczone i jednocześnie amortyzować bodźce zewnętrzne.

Jeżeli wewnątrz opatrunku znajdzie się lekarstwo (np. maść), to taki opatrunek będzie spełniał także dodatkową rolę, jako swoistego dozownika leku.

Odrobina historii

Gaza opatrunkowa to wynalazek, który towarzyszy nam powszechnie od nieco ponad dwóch stuleci, choć badania archeologiczne dowodzą, że znano ją już w starożytności. Niemniej przez całe tysiąclecia podstawowym materiałem opatrunkowym było płótno, które dla wyjałowienia gotowano. Stosowanym środkiem dezynfekującym był także alkohol wysokoprocentowy lub… rozpalone żelazo.  Wybuch rewolucji przemysłowej w XVIII wieku doprowadził do gwałtownego przeskoku w wielu dziedzinach gospodarki. Wielki postęp odnotowało włókiennictwo, co miało niebagatelny wpływ na branżę medyczną. I tak pojawiły się: kompresy gazowe, opaski dziane, bandaże elastyczne oraz opatrunkowe plastry samoprzylepne… Jako ciekawostkę warto przytoczyć informację, że według oficjalnych dokumentów, pierwszym lekarzem, który zastosował watę do opatrunku, był polski chirurg Ludwik Bierkowski, uczestnik powstania listopadowego.

Rodzaje opatrunków

Podział opatrunków ze względu na technikę ich zakładania:

  • opatrunki osłaniające – stosowane najpowszechniej, mają za zadanie osłonić ranę i powstrzymać upływ krwi;
  • opatrunki uciskowe – stosowane przy urazach tętnic, mają za zadanie powstrzymać silny upływ krwi poprzez ucisk tętnicy;
  • opatrunki obłożeniowe – nie tylko osłaniają, ale także unieruchamiają chore miejsce, dlatego stosowane są zwykle przy złamaniach, a także przy głębokich ranach, w których tkwią ciała obce;
  • opatrunki procowe – ze względu na swą specyfikę, służą głównie do zabezpieczania uszkodzeń nosa, bez potrzeby bandażowania całej głowy.

Inne podziały opatrunków, to podziały umowne, dotyczące głównie materiału, z którego zostały wykonane. Wśród nich możemy rozróżnić:

  • opatrunki celulozowe – np. plastry oraz kompresy z celulozy;
  • opatrunki bawełniane – tradycyjne gazy i bandaże;
  • opatrunki poliamidowe – syntetyczne plastry opatrunkowe;
  • opatrunki elastyczne – syntetyczne bądź półsyntetyczne, stosowane najczęściej przy stłuczeniach i nadwerężeniach;
  • opatrunki półsztywne – np. opaski krochmalne, bandaże z perkalu;
  • opatrunki sztywne – najczęściej jest to po prostu gips chirurgiczny, stosowany przy złamaniach bądź silnych stłuczeniach.

Postęp technologii medycznej zaowocował także pojawieniem się w obiegu różnego typu preparatów błonkotwórczych, takich jak:

  • kolodium elastyczne;
  • kleje chirurgiczne;
  • powłoczki aerozolowe.

Wśród nich można wyodrębnić preparaty reabsorbowalne, które po pewnym czasie same ulegają rozkładowi lub wchłonięciu. Należą do nich m.in. celuloza utleniona, gąbki żelatynowe bądź żelatynowo-skrobiowe oraz błony fibrynowe.

O ile przy błahych urazach można pozwolić sobie na dość swobodny wybór środka opatrunkowego, o tyle przy poważniejszych sytuacjach decyzję o zastosowaniu konkretnego opatrunku powinna podjąć osoba wykwalifikowana, gdyż błędna decyzja może mieć konsekwencje w postaci dłuższego i niewłaściwego procesu gojenia, a także wystąpienia powikłań.

Powiązane produkty